Szafir - bardzo twardy minerał z gromady tlenków - niebieska odmiana korundu. Korund zabarwiony czerwono nazywany jest rubinem, a bezbarwny - leukoszafirem. Najbardziej cenione są szafiry o odcieniu bławatka - takie barwy mają szafiry z Kaszmiru, Birmy i Tajlandii. Szafiry ze Sri Lanki są jaśmiejsze, zaś szafiry australijskie - ciemne, często zielone. Szafir jest minerałem rzadkim, a jego nazwa pochodzi od gr. sappheiros, w starożytności oznaczała przede wszystkim lapis-lazuli. Grecka nazwa została zapewne przejęta z języków semickich (hebr. sappir).

Szafir dawniej postrzegany był jako najbardziej tajemniczy spośród wszystkich klejnotów, czczony jako 'pieczęć mądrości'. W starych księgach znalezć można o nim informacje, jako o klejnocie z ukrytą tajemnicą kamienia mądrości.

Co ciekawe, gdy zamkniemy szafir w ciemnej szkatułce i pozbawimy go światła na dłuższy czas, gaśnie jego blask i bledną barwy. Wystarczy jednak poddać go promieniom słonecznym, a odzyska utracone piękno.

W skarbcach różnych krajów znajduja się wyjątkowe szafiry, i tak np. w indyjskim Muzeum Historii Naturalnej spoczywa cejloński 163-karatowy szafir, a w rosyjskim skarbcu państwowym jest przechowywany wspaniały, 280-karatowy szafir niebieski o odcieniu bławatka.