Niegdyś nazwą szafir określano różne kamienie, w starożytności i w średniowieczu określając tak np. lapis lazuli. Dopiero na początku XIX wieku uznano, że szafir wraz z rubinem są korundami jakości jubilerskiej. Obecnie do szafirów zalicza się wszystkie korundy jakości jubilerskiej, nie posiadającej barwy czerwonej, zarezerwowanej dla rubinu.

Dawniej uważano, że szafiry są znakomitym lekarstwem na truciznę, i tak jeśli położymy szafir obok jadowitego węża to, wg dawnych wierzeń, spowoduje to natychmiastową śmierć gada. Ponadto szafiry były cenionymi kamieniami szlachetnymi wśród okultystów i ezoteryków. Odgrywały one istotną rolę w kabale i były atrybutem ludzi wtajemniczonych w sekretne arkana. Oprócz tego szafir kojarzony był przez astrologów często z Jowiszem, czyli 'fortuna major' (wielkim szczęściem). Stosowano szafir także w leczeniu chorób oczu oraz tworzono z niego popularne amulety.